Kết quả bước đầu khảo sát hiện trạng nguồn lợi và sản xuất giống cá chìa vôi Proteracanthus sarissophorus (Cantor, 1849) tại Tp. Hồ Chí Minh

Cá chìa vôi Proteracanthus sarissophorus (Cantor, 1849) là một trong ba loài nằm trong danh mục các loài thủy sản nguy cấp, quý hiếm được ghi rõ trong Nghị định số 26/2019/NĐ-CP ngày 08/03/2019 của Chính phủ, đồng thời là một trong hai loài đặc hữu, có giá trị kinh tế cao của Tp. Hồ Chí Minh. Nhiệm vụ “Khảo sát hiện trạng nguồn lợi và sản xuất nhân tạo giống cá chìa vôi Proteracanthus sarissophorus (Cantor, 1849) tại Tp. Hồ Chí Minh” do Sở Khoa học và công nghệ Tp. Hồ Chí Minh cấp kinh phí thực hiện từ tháng 03/2023 đến tháng 03/2026. Nhiệm vụ đã thực hiện các nghiên cứu về thu thập nguồn gen, điều tra khảo sát hiện trạng nguồn lợi và sản xuất nhân tạo giống cá chìa vôi, đạt được nhiều kết quả bước đầu có ý nghĩa khoa học và thực tiễn như sau:

Nhiệm vụ đã điều tra phỏng vấn 52 ngư dân khai thác thủy sản trên biển ven bờ bằng câu hỏi đã được thiết kế sẵn. Kết quả cho thấy, ngư dân chỉ đánh bắt được cá chìa vôi vào mùa khô, từ tháng 5 – 6 hàng năm. Nguyên nhân suy giảm nguồn lợi cá chìa vôi, phần lớn ngư dân đều cho rằng là do khai thác quá mức, môi trường sống bị thay đổi và không có nguồn cá giống để tái tạo nguồn lợi. Ngoài ra, nhiệm vụ đã thu thập và thuần dưỡng 250 con cá chìa vôi từ tự nhiên. Tổng số lượng đàn cá bố mẹ đang được lưu giữ là 86 con, đạt khối lượng trung bình 0,8 kg/con. Tỷ lệ thành thục sinh dục của đàn cá đạt 80% cá cái có trứng giai đoạn III – IV và 85% cá đực có thể tham gia sinh sản. Sau các đợt kích thích sinh sản cá bố mẹ bằng các loại kích dục tố cho kết quả tỷ lệ đẻ róc đạt 40% và tỷ lệ thụ tinh đạt trên 75%. Kết quả bước đầu là tương đối khả quan và nhóm nghiên cứu của nhiệm vụ đang tiếp tục nghiên cứu về hoàn thiện quy trình sản xuất giống nhân tạo.

Xin cảm ơn Sở Khoa học và công nghệ Tp.Hồ Chí Minh đã tài trợ kinh phí thực hiện nghiên cứu này, cảm ơn Lãnh đạo Viện NCNTTS II, Lãnh đạo đơn vị và các đồng nghiệp tại Trung Tâm Quốc Gia giống Hải sản Nam Bộ đã hỗ trợ thực hiện nhiệm vụ.

Bài và ảnh: ThS. Đặng Thị Nguyên Nhàn, Trung Tâm Quốc Gia giống Hải sản Nam Bộ, Viện NCNTTS II.

Hình 1. Tuyển chọn cá bố mẹ.	Hình 2. Tiêm kích dục tố cho cá cái cho sinh sản.

Hình 3. Cá cái sau 32 giờ tiêm kích dục tố và cá cái đẻ róc.

Hình 4. Trứng sau khi vuốt được thụ tinh với tinh dịch cá đực.